augustus 1916 : gekwetst

Aan zijn oudste zoon Jos vertelde Joseph na de oorlog het volgende over zijn opgelopen kwetsuur :

" We moesten op patrouille gaan 's nachts maar we werden gezien door de Duitsers en ze begonnen direct te schieten.
Een van onze mannen werd geraakt maar we moesten hem noodgedwongen gekwetst achterlaten en achteruit terugkruipen omdat het zo hevig was. Een hele dag lang heeft hij daar vóór ons liggen huilen van de pijn. Omdat we overdag als het licht was hem niet konden gaan halen, zijn we de volgende nacht teruggekropen om hem terug te brengen.
Toen we de berrie waarop hij lag over de borstwering van onze loopgracht lieten zakken, werd ik door een mitrailleurkogel van de Duitsers aan mijne rug geraakt."

De juiste plaats waar hij deze kwetsuur opliep is niet gekend : zijn bataljon Génie van het 3-de Leger was in die periode werkzaam in het gebied van "De Dodengang" te Kaaskerke, het moet haast wel dat dit in die omgeving gebeurde. Ook over de ernst van deze verwonding hebben we geen informatie, in zijn dossier wordt deze kwetsuur niet vermeld.

Van zijn zoon Jules weten we wél met zekerheid dat Joseph aan de IJzer bij Génie-werkzaamheden ook "een slag van een roeiboot - of van een drijvend ponton" in de maagstreek kreeg, met een inwendige verwonding als gevolg.
Het is onduidelijk voor welk van deze twee kwetsuren hij werd afgevoerd naar Frankrijk , en voor welke andere hij in een dichterbijgelegen verpleegpost werd verzorgd.

Evacuatie naar Calais in Frankrijk :

Feit is zeker dat Joseph begin augustus 1916 werd geëvacueerd naar een ziekenhuis in Frankrijk .
De fiche met zijn naam, opgemaakt door het Rode Kruis van België, brengt wél meer duidelijkheid over de datum en de plaats in Frankrijk van zijn overbrenging.

Info uit het archief : Belgische Rode Kruis (Eerste Wereldoorlog) Inventaris van het archief van het Belgische Rode Kruis (Eerste Wereldoorlog), 1914-1922 / B. Cornel (m.m.v. M. Amara, F. Strubbe en P.-A. Tallier)

     

Deze fiche, opgemaakt in de verpleegeenheid "Ambulance Ecole Lamarck" te Calais (Fr) vermeldt dat Jozef hier werd binnengebracht op 15 augustus 1916.
Hij verbleef er 2 dagen, want op 17 augustus 1916 werd hij van Calais overgebracht naar een van de ziekenhuizen in Rennes (Fr), waarschijnlijk naar het Hosp.Civil nr. 30 te Rennes, waar Belgische soldaten verpleegd werden.
Soms staan er op dergelijke fiches van het Rode Kruis meer inlichtingen over de toestand van de soldaat - op de kaart van Joseph werd er spijtig genoeg bij de vermelding "Observations" niets ingevuld, zodat we geen verdere informatie over de aard en de ernst van zijn verwonding te weten komen.


Wat betreft het ziekenhuis waarheen hij nadien werd gestuurd om aan te sterken, baseerden we ons op de inlichtingsfiche die in juni 1921 wordt opgemaakt door de "Place Forte de Liège", voor het verkrijgen van zijn frontstrepen - hier staat vermeld :

     

Augustus 1916 : "Geévacueerd" naar het Hospitaal ??? in Frankrijk.

Het is moeilijk uit dit handschrift de juiste naam van dit hospitaal terug te vinden :
" Cellinaire" ? "bellinaire" ? Is de eerste letter een "b" of een hoofdletter "C" ? Zeker is wel dat de laatste lettergrepen "linaire" zijn.
Grootmoeder , totaal Fransonkundig, sprak volgens dochter Bertha altijd over "Sellinaire".
Meer en meer gaat het resultaat van onze zoektocht, met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, uit naar het Belgisch Militair Hospitaal van "Saint-Lunaire" in Bretagne.
De opsteller van de inlichtingsfiche was blijkbaar niet Franstalig, getuige daarvan zijn fouten tegen correct Frans op de fiche (zie tekstalinea hieronder), en schreef hij misschien volledig phonetisch - zoals ook grootmoeder deed : Cel-linaire ipv. Saint-Lunaire ...

Herstel in Saint-Lunaire (Bretagne - Fr):

Het H.M.B van Saint-Lunaire ("Hôpital Militaire Belge" nr.46) was een van de instellingen in Frankrijk waar vanaf april 1916 Belgische soldaten gehospitaliseerd werden. Gelegen aan de Bretoense kust dicht bij Dinard, in het département Ile-et-Vilaine, was St. Lunaire een mondaine badplaats , waar dankzij de stichting "De Brocqueville" Belgische soldaten konden verpleegd worden in de verschillende hotels. In augustus 1916 , datum van Joseph's kwetsuur, was dit hotel nog maar 4 maand open (vanaf 25 april 1916), en was dit waarschijnlijk een van de weinige ziekenhuizen waar nog plaats was ...

                   

Er zijn weinig getuigenissen overgebleven van zieke of gekwetste soldaten die in Saint-Lunaire verpleegd werden. Alleen in het dagboek van soldaat Florimond Peynaert uit Landegem vonden we een kleine getuigenis terug :

In de maand mei 1918 kom ik per Rode-Kruistrein toe te Dinard en van hier uit een 7-tal km verder naar St.-Lunaire, alwaar we terechtkomen in een luxe hotel, maar herschapen in hospitaal. Het is hier een schone streek, genoemd "Côte d'Emeraude". Het volk is zeer vriendelijk voor de gekwetste soldaten. Wij kregen veel bezoek van heren en dames die iets wilden doen voor de gekwetsten, ook om wat te vernemen over het frontleven. Na een tijd konden we in de namiddag wandelen naar het strand, en ook wat in het dorp. Achter de kerk een militair Belgisch kerkhof van vele soldaten die gestorven waren ten gevolge van hun kwetsuren. Ook op het strand een hotel-hospitaal. Daar werden de Russische gekwetsten verzorgd die van het front uit de streken van Verdun naar hier werden overgebracht. Het uur van genezing is nabij en velen moeten het groot visite (sic) passeren om genezen verklaard te worden.

       (Luyssaert J., "Oorlogsrelaas van Florimond Pynaert, De Landegemse Vrijwilliger
       1914-1918 "
1998-2001.)

Joseph wordt hier in Saint-Lunaire verpleegd tot november 1916.

Terug naar het front

                   

November 1916 : het hospitaal verlaten en teruggekeerd naar zijn compagnie van de Génie van de 3 ° Legerdivisie.

De gevolgen van de opgelopen schotwonde waren waarschijnlijk niet van die aard dat de ernst ervan volstond om hiervoor een "kwetsuurstreep" te krijgen, in zijn dossier konden we hierover nergens een vermelding terugvinden.
De kwetsuur die Joseph opliep met "het drijvend ponton" en de verwonding in de maagstreek was wél van een andere orde : dit voorval zou in een belangrijke mate zijn gezondheid blijven bepalen.
Deze slecht opgevolgde (en bij gebrek aan een chirurgische behandelding ?) maagkwetsuur zal hem na de oorlog erge pijn blijven bezorgen, waarschijnlijk kwaadaardig worden - en aanleiding geven tot zijn dood, na "smartelijk lijden", zoals op zijn doodsprentje wordt vermeld.

naar Boven